Bilim dünyasinin gözü kulagi İsviçre’nin Cenevre kentine çevrilmis durumda. Büyük Hadron Hizlandiricisi, kisaca LHC olarak bilinen ve kâinatin en temel sirlarini çözmesi için planlanan arastirma projesinin hayata geçmesine yalnizca 2 ay kaldi. Bilim insanlari nisan ayinda baslayacak ve kasim ayi sonuna kadar devam edecek deneyler yardimiyla maddenin var olusuyla ilgili temel sorulara cevap bulmaya çalisacak. Ancak bunu yapabilmek için maddenin ilk olustugu ani deneysel ortamda yeniden olusturmak gerekiyor. Bu da Büyük Patlama (Big Bang ) adi verilen olayin tekrar edilmesi anlamina geliyor. Peki bu mümkün mü? Bilim insanlarina göre evet! İsviçre’nin Cenevre kentinde bulunan Avrupa Nükleer Arastirma Merkezi `nde (CERN ) bunun için yaklasik 54 yildir araliksiz çalisiliyor. Büyük merakla beklenen “yapay Big Bang ” ise temmuzda olacak. Projenin son basamagi olan ve 20 yilda tamamlanan 1 milyar dolarlik Atlas dedektörünün sisteme baglanmasiyla birlikte artik deneyin baslamasina engel olabilecek bir sey kalmadi. Deneyin merkezinde ise düsünürlerin binlerce yildan beri ümitsizce cevabini aradigi temel soru yatiriyor: Kâinat nedir? Proje Koordinatörü Dr . Markus Nordberg`e göre LHC `nin verecegi bilgiler bizi kâinatin kurulusu olan 15 milyar yil öncesine götürecek. Böylece kâinatin baslangicini hangi maddelerin olusturdugunu görecegiz.

“Deneyin ilk sonuçlarini İstanbul ‘da duyurabiliriz”

Cern Bilişim Baskani Wofgang von Rüden verdiği demeçte, “20 ülke Atlas projesine destek veriyor. Türkiye’de bundan biri. ODTÜ , Boğaziçi ve Çukurova Üniversiteleri ile yakin çalisma içerisindeyiz. Deneyin ilk sonuçlarini bu yil Türkiye `de yapilacak fizik dünyasinin en önemli etkinliklerinden olan EGEE toplantisinda açiklayabiliriz. Bilim dünyasinin gözü Türkiye `de olacak” dedi.

LHC ‘de yapilacak deney sonucunda aranan parçaciklar bulunursa su ana kadar Albert Einstein’in teorisinden bildigimiz üç boyut ve zamanin haricinde 11 yeni boyutun daha çikabilecegini ileri sürdü. Ancak tüm bu bilgilere ulasabilmek için ise Atlas detektörünün saniyede olusturacagi 60 milyon gigabyte’lik veri selini kontrol etmek gerekiyor. ABD’li yazilim sirketi Oracle verilerin hem depolanmasi hem de gerektiginde dünyanin farkli 11 bölgesinde bulunan bilim merkezinde kullanilabilmesi için yeni yazilimlar gelistirdi. Zira LHC’nin ürettigi bir yillik bilgiyi DVD ‘lere kaydedip saklamak istenildiginde DVD adedi Dünya’dan Ay’a kadar uzanip sonra tekrar geri (760 bin kilometre) dönecek kadar çok oluyor.

Proje kapsaminda Higgs parçaciklari aranacak. Higgs’e göre maddeye agirligini kazandiran bir parçacik bulunuyor. Halen kainatta bulunan maddenin yalnizca yüzde 4′ü tanimlanabiliyor. Peki kâinatin geri kalan yüzde 96`lik bölümü nerede? LHC Projesi’nin Higgs parçaciklarini bularak sorunu çözmesi ümit ediliyor.

6 milyar $ ‘a mal oldu

Aralarinda Türkiye ‘nin de bulundugu 35 ülkenin destek verdigi Büyük Hadron Hizlandiricisi (LHC ) 27 kilometrelik dairesel bir tünel kompleksinden olusuyor.

SABAH

Şu an okuduğunuz bu yazı , tam olarak 141 defa görüntülenmiş.